The Heart and the Compass

 

“Family are the people who want us to succeed, but they don't know how to show us where to start. They love us with a heart, not a compass.” - “Gia đình là những người mong ta thành công, nhưng không biết chỉ ta bắt đầu từ đâu. Họ thương ta bằng trái tim, không bằng la bàn.”

The Heart and the Compass   It had been three years since Arun graduated. Three years, a university degree hanging on the wall like a certificate for something once called “hope.” Every morning, he woke up to the sound of traffic outside, brewed a cup of instant coffee, and sat quietly in front of the computer screen—not turning it on to work, just letting the light reflect on his face. The first job came and went. The second job never arrived. Friends messaged less and less, and the old group occasionally gathered without inviting him. Arun knew they were busy. Or maybe they were awkward. In the evenings, the small house was filled with his mother’s worried voice: “Why don’t you try applying to Mr. Tuli’s place? They’re hiring.” “Have you thought about taking the civil service exam? It’s very stable. Your dad and I don’t need you to be rich, we just need you to have a job.” Each word was like a small thread, gradually wrapping around his neck. Arun nodded, smiled, but his eyes were fixed on the tiled floor. --- One rainy afternoon, Arun went to the post office near his house to mail a few job applications. He met an old man sitting on the stone bench out front—a thin figure, white hair, and strangely bright eyes. The man smiled and offered his umbrella: “It’s raining; no one walks alone and stays dry.” They sat and chatted. The old man, named Viles, was a retired vocational teacher. He asked Arun what he did, and Arun offered a forced smile. “I... am looking for work. I guess this rain hasn't stopped yet, so I’ll keep looking.” Mr. Viles laughed, a warm sound like old wood. “You know, young people today don't lack energy, they just lack direction. And direction is something no one can give you—you have to find it yourself, but having someone point the way makes it less likely to get lost.” “Point the way?” Arun raised an eyebrow. “I have family, everyone points the way. But I don’t know which turn to take.” The old man was silent for a moment, then said: “Family are the people who want us to succeed, but they don't know how to show us where to start. They love us with a heart, not a compass.” The sentence made Arun stop short. He looked at the old man, as if he had just heard something simple yet never understood before. --- That evening, when his mother brought up the job application again, Arun didn't avoid it this time. He asked: “What do you think I’m best at?” She was surprised. “You? You know how to fix electrical things, fix computers, you help the neighbors all the time. Why do you ask?” He smiled. “Because I’ve never started with what I’m best at.” The whole family fell silent. Then his father gently said: “If you want to do something, just do it. As long as you feel like you're moving forward.” --- A month later, Arun started a small online channel teaching how to repair electronics. No one believed that the first few clumsy videos would attract thousands of views. People liked the way he talked—genuine, enthusiastic, and never afraid to admit what he didn’t know. He didn't get rich right away, but for the first time in three years, Arun felt he had value. Every comment that read: “Thank you, thanks to you I fixed my washing machine,” made him smile like a child. Another afternoon, while teaching via livestream, Arun saw a name in the viewer list: “Viles.” Though he didn't know if it was the same person, he still bowed his head and said: “Thank you to someone who once let me know that to succeed, sometimes you don’t need to run fast. You just need to know where to start.” Rain was falling outside the window again, but this time, Arun wasn't looking for shelter. He just sat there, amidst the sound of the rain, and smiled.

Trái tim và la bàn   Arun tốt nghiệp đã ba năm. Ba năm, một tấm bằng đại học treo trên tường như chứng nhận cho một điều gì đó từng được gọi là “hy vọng”. Mỗi sáng, cậu thức dậy với tiếng xe ngoài phố, pha ly cà phê hòa tan rồi ngồi lặng trước màn hình máy tính — không mở lên làm việc, chỉ để ánh sáng phản chiếu lên khuôn mặt. Công việc đầu tiên đến rồi đi. Công việc thứ hai chẳng bao giờ đến. Bạn bè dần ít nhắn tin, nhóm cũ thỉnh thoảng tụ họp mà không rủ cậu. Arun biết, họ bận. Hoặc họ ngại. Buổi tối, căn nhà nhỏ ngập tiếng mẹ lo:  “Con thử nộp đơn vô chỗ chú Tuli coi? Người ta đang tuyển mà.”  “Con có nghĩ đến thi công chức không? Ổn định lắm đó. Ba mẹ đâu cần con phải giàu, chỉ cần con có việc thôi.” Mỗi lời nói như một sợi dây nhỏ, quấn dần quanh cổ. Arun gật, mỉm cười, nhưng ánh mắt đã rơi xuống nền gạch. --- Một chiều mưa, Arun ra bưu điện gần nhà gửi vài hồ sơ xin việc. Cậu gặp ông lão ngồi ở ghế đá phía trước — dáng người gầy, mái tóc bạc phơ, đôi mắt sáng kỳ lạ. Ông cười, chìa chiếc dù: “Trời mưa, không ai đi một mình mà khô ráo cả.” Họ ngồi trò chuyện. Ông lão tên là Viles, từng là giáo viên dạy nghề, nay đã nghỉ hưu. Ông hỏi Arun làm gì, Arun cười gượng.  “Tôi... đang tìm việc. Mà chắc mưa này chưa tạnh, nên cứ tìm tiếp vậy.” Ông Viles bật cười, trầm ấm như tiếng gỗ cũ.  “Cậu biết không, người trẻ bây giờ không thiếu năng lượng, chỉ thiếu hướng đi. Mà hướng thì không ai cho được — phải tự tìm, nhưng có người chỉ đường thì đỡ lạc hơn.”  “Chỉ đường ư?” Arun nhướng mày. “Tôi có gia đình, ai cũng chỉ. Nhưng tôi chẳng biết rẽ bên nào.” Ông lão im lặng một lúc rồi nói:  “Gia đình là những người mong ta thành công, nhưng không biết chỉ ta bắt đầu từ đâu. Họ thương ta bằng trái tim, không bằng la bàn.” Câu nói khiến Arun khựng lại. Cậu nhìn ông già, như thể vừa nghe điều gì giản dị mà chưa từng hiểu nổi. --- Tối ấy, khi mẹ lại nhắc chuyện xin việc, Arun không tránh nữa. Cậu hỏi:  “Mẹ nghĩ con giỏi điều gì nhất?” Bà ngạc nhiên.  “Con hả? Con biết sửa điện, sửa máy tính, giúp hàng xóm suốt mà. Sao hỏi vậy?” Cậu cười. “Vì con chưa bao giờ bắt đầu từ cái con giỏi nhất.” Cả nhà im lặng. Rồi ba cậu khẽ nói:  “Nếu con muốn làm gì, cứ làm. Miễn là con thấy mình đang đi tới.” --- Một tháng sau, Arun mở một kênh nhỏ dạy sửa đồ điện tử online. Không ai tin rằng vài video vụng về ban đầu lại thu hút hàng nghìn lượt xem. Người ta thích cách cậu nói — chân thật, nhiệt tình và chẳng giấu dốt. Cậu không giàu lên ngay, nhưng lần đầu tiên sau ba năm, Arun thấy mình đang có giá trị. Mỗi bình luận: “cảm ơn anh, nhờ anh mà tôi sửa được máy giặt nhà mình”, khiến cậu cười như đứa trẻ. Một buổi chiều khác, khi đang dạy học qua livestream, Arun nhìn thấy trong danh sách người xem một cái tên: “Viles”. Dù chẳng biết có phải cùng người hay không, cậu vẫn cúi đầu chào:  “Cảm ơn ai đó đã từng cho tôi biết, để thành công, có khi không cần chạy nhanh. Chỉ cần biết bắt đầu từ đâu.” Mưa lại rơi ngoài khung cửa, nhưng lần này, Arun không tìm nơi trú nữa. Cậu chỉ ngồi đó, giữa tiếng mưa, và mỉm cười.